1
سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، بخش تحقیقات زراعی وباغی
2
موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور
چکیده
در راستای تعیین تراکم مناسب کشت ارقام نخود علوفهای پرمحصول بهعنوان محصول تناوبی در اراضی دیم، عملکرد علوفه خشک دو رقم نخود علوفهای آردا و تاشکند در چهار شهرستان ملایر، کبودرآهنگ، قروه درگزین و بهار با سه تراکم 120، 150 و 180 کیلوگرم در هکتار به ترتیب معادل 250، 300 و 350 دانه در متر مربع در سال 1403-1402 مقایسه شدند. در شهرستان بهار ارقام آردا و تاشکند با میانگین ارتفاع 44 و 41 سانتیمتر به ترتیب دارای بیشترین عملکرد علوفه خشک برابر با 2680 و 2097 کیلوگرم در تراکم ۱۵۰ کیلوگرم بودند و با تراکم ۱۸۰ کیلوگرم به ترتیب با ارتفاع 42 و 43 سانتیمتر دارای عملکرد برابر با 2452 و 2133 کیلوگرم در هکتار در شهرستان قروه درگزین بودند. براین اساس، کشت رقم آردا با تراکم ۱۵۰ کیلوگرم در شهرستان بهار با دوره رشد 163 روز و تراکم ۱۸۰ کیلوگرم در شهرستان قروه درگزین با دوره رشد 168 روز توصیه میگردد. با توجه به اختلاف کم میانگین عملکرد علوفه ارقام آردا (حدود 2 %) و تاشکند (حدود 4 %) در تراکمهای 150 و 180 کیلوگرم، توصیه میشود از تراکم 150 کیلوگرم معادل 300 دانه در مترمربع در اراضی دیم شهرستانهای مورد مطالعه استفاده گردد. انتظار میرود با کشت نخود علوفهای در اراضی دیم با شرایط محیطی مشابه، علاوه بر رعایت تناوب، تأمین علوفه بدون نیاز به آب آبیاری، باعث افزایش درآمد کشاورزان و بهبود ماده آلی خاک میگردد.
)